मैले कसरी लेख्न सिके
विद्यालय जीवनको माध्यमिक तहमा आइपुग्दा साहित्यमा आकर्षण बढ्यो । तर त्यो साहित्यमा तान्ने विषय के थियो भन्ने जानकारी थिएन । मैले सुरुवातका वर्षहरूमा त्यो तान्ने वस्तु के हो भनेर खोजी गरे । त्यही खोजले नै मलाई आज यहाँसम्म डोर्याइरहेको छ ।
कविताबाट मेरो लेखन यात्रा सुरु भयो । ०५६ सालमा मैले युवतीहरू र म भन्ने शीर्षकको निबन्ध लेखे । त्यो निबन्ध धेरै समकक्षी विद्यार्थी साथीहरूले मन पराए र निबन्ध लेख्नका लागि हौस्याए पनि । त्यही समय मैले निबन्ध, प्रवन्ध र संस्मरणमा के फरक छ भनेर जान्ने योजना बनाए । र, मैले के थाहा पाए भने, मैले निबन्ध भनेर लेखेको त्यो रचना निबन्ध नभएर संस्मरण भयो ।
म लेख्दा पहिले नै देखेका, भोगेका, सुनेका र अनुभव गरेका कुराहरू लेख्छु । म ठूलो विषय लेख्न जान्दिन । हामीले लेखेको साहित्य सचेतना वा परिवर्तनका लागि हो भने यस्ता साना विषय नै महत्वपूर्ण हुन्छन् भन्ने लाग्छ ।
नदीमा समाहित भएपछि के बग्छ के बग्दैन भन्ने हुँदैन । त्यो त नदी र बग्ने वस्तुको आकारमा फरक पर्छ । भनेको के हो भने नदी ठूलो छ भने ठूलो वस्तुलाई बगाउन सक्छ । तर नदी सानो र वस्तु ठूलो भयो भने त्यो बगाउन सक्दैन । हो लेखनमा पनि म यो विषयलाई ध्यान दिन्छु । तर झर्नाको वेग र नदीको वेगमा फरक हुन्छ ।
यो कृतिको बारेम कुरा गर्ने हो भने मेरो निबन्धको बुझाइ र लेखनको हिसाबले २५ वर्ष पुरा भएको छ । यही समयमा मैले समाजमा देखेका र अनुभव गरेका कुरा नै प्रमुख छन् । यसमा राजनीतिक खिचातानी, लोप हुँदै गएको आत्मीयता, मानिसहरूको एकालाप प्रमुख छन् । यहाँ हामीले देखेका तर त्यसलाई अनुभव र बोध गर्न बाँकी विषय पनि छन् भनेर सन्देश दिन खोजिएको छ । जुन हामीले पढ्दा थाहा हुन्छ । यो प्रयास मात्र हो । एउटा चरो जति तिर्खाएको भएपनि समुन्द्र रित्याउन सक्दैन ।
निबन्ध लेख्न कति सजिलो छ ? अहो ! यो प्रश्नले कहिलेकाहीँ मलाई एैँठन नै गराउँछ । तपाई भन्नु होला सिद्धान्त विहीन विधा लेख्न के को सकस ? जे मन लाग्यो त्यही लेखे भइहाल्यो नि । अव म तपाईंलाई प्रश्न गर्छु –तपाईंलाई ग्राभेल सडकमा हिँड्न सजिलो हुन्छ कि राजमार्गमा ? पक्कै राजमार्गमा होला । हो ।
यो ग्राभेल जस्तै हो यहाँ उवडखावड, झोर, खोँच, नदी सबै भेटिन्छ र यात्राको रफ्तार पनि एकै हुँदैन । कतै पहिरो आउँछ, कहिँ खोला भेटिन्छ, फेरि कतै आधाबाटो हिँडेपछि बाटो बन्द हुने हो कि भन्ने आशंका पनि हुन्छ । यो सबै सोच्ने काम निबन्ध हो । यहाँ समस्या आयो भनेर तपाईं कथामा जस्तो पात्र मारेर भाग्न पाउनु हुन्न । परिवेश बदलेर उङ्छवासमा उड्न सक्नु हुन्न । यसो हुनाले यो धेरै जटिल र गम्भीर छ । यति सचेत हुनुपर्छ कि कुनै पनि समय तपाईंको बाघसँग मुकाविला हुन सक्छ ।
कथामा पात्रले बोल्ने विषय यहाँ दर्शनले बोल्नुपर्छ । र, कथामा जस्तो सजिलो तरिकाले भन्न सकिन्न । जुन सत्य हो र सत्य नै रहन्छ । यहाँ काल्पनिकताको उडान फिक्का हुन्छ । यही भएर हो सिद्धान्त विहीन विधामा धेरै कृति प्रकाशित हुन नसकेका हुन् ।
मैले आफैं किताबको बारेमा भन्न सक्दिन । मैले मेरा शब्दहरू पाठकका लागि साझा गरेको छु । यसको अर्थ के हो भने मैले कस्तो लेखेको छु भन्ने अधिकार अव उहाँहरूलाई छ । यति भन्छु देशको अवस्था, नागरिकको गुनासो, प्रशासनिक झन्झटले फाटेको हाम्रो मस्तिष्कलाई यसले थोरै मात्रामा शितल प्रदान गर्ने छ ।
गतिलाई रोक्न सकिन्न । सयम चक्रको घेरामा घडीको सुइँ जति दौडिए पनि कहिँ पुग्दैन । एउटा लेखक पनि पाठकको मायामा यसरी नै घुमिरहेको हुन्छ ।




फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया